donderdag 25 februari 2016

Quest 3: SWOT analyse (scenario 1 binnen het mbo)

In de afgelopen weken hebben we met ons challange team ‘back to the future’ een viertal scenario’s uitgewerkt (zie quest 2), gebaseerd op het bijgaande scenariosjabloon. We hebben inmiddels gezamenlijk besloten dat we voor de 'challengeday' scenario 1 verder gaan uitwerken. Aangezien de uitwerking van dit scenario toepasbaar en bruikbaar dient te zijn op/voor ieder type onderwijs, is het van belang om eerst toekomstmogelijkheden inzichtelijk te maken middels een SWOT analyse.
 
In deze blogpost  richt ik mij op het middelbaar beroepsonderwijs. Aangezien ik werkzaam ben binnen deze sector, heb ik hier het beste zicht op. De overige challenge team leden richten zich op andere sectoren zoals PO, HBO en praktijkonderwijs. Op deze manier kunnen we uiteindelijk een gezamenlijk een totaal beeld schetsen.
 
SCENARIO 1: leren binnen het gebouw - autonoom
 
Sterktes
1.    Ondersteuning bij persoonlijke en maatschappelijk ontwikkeling.

Opvallend veel lerenden binnen het mbo hebben een problematische achtergrond. Dit maakt hen kwetsbaar in een complexe, snel veranderende samenleving waarin mensen in toenemende mate individualistisch leven. Dit type onderwijs binnen een schoolgebouw geeft docenten de mogelijkheid om een sociale omgeving te creëren, waarin zij extra ondersteuning kunnen bieden de persoonlijke en maatschappelijke ontwikkeling van lerenden. Deze sterkte is momenteel als duidelijk aanwezig bij mijn eigen collega's sociaal werk, die zij als welzijnsdocent al beschikken over de 'skills' om een sociale omgeving tot stand te brengen. Als MLI-er kan ik o.a. (mede) actuele maatschappelijke ontwikkelingen volgen en deze in het lesprogramma integreren.

2.    Vertrouwensband docent - student.

Het leren binnen het gebouw maakt een intensieve, spontane interactie mogelijk tussen docenten en (mede)studenten. Hierdoor ontstaat voor de docent de mogelijkheid om een vertrouwensband op te bouwen, waardoor de lerende o.a. meer zal openstaan voor feedback (op procesniveau en zelfregulatieniveau) en waardoor het zelfregulerend vermogen bevorderd zal worden. Als welzijnsdocenten, beschikken mijn collega's momenteel over de skills over deze vertrouwensband te creëren. Als MLI-er kan ik mijn collega's waar nodig met (nieuwe) theoretische inzichten ondersteunen, zodat het opbouwen van de vertrouwensband niet enkel vanuit het 'onderbuik gevoel' geschied.

3.    Financiën
Door het creëren van de campussen zijn er relatief minder gebouwen nodig. Ruimte kan efficiënter ingezet worden en geld, dat anders geïnvesteerd wordt in het openhouden en onderhouden van schoolgebouwen, kan anders worden geïnvesteerd. Bijvoorbeeld in het opleiden van (mbo) docenten, het verminderen van de werkdruk of het aanschaffen van de nieuwste technologische middelen.


Zwaktes

1.    Koppeling onderwijs – praktijk
MBO lerenden worden opgeleid voor een specifieke arbeidssector. Op het moment dat mbo lerenden (voor een aanzienlijk gedeelte) leren binnen het schoolgebouw, ontstaat het gevaar dat zij opgedane kennis en vaardigheden niet direct kunnen koppelen  aan concrete ervaringen en werksituaties. Volgens Schunk (2004), aanhanger van het constructivisme, is deze koppeling echter wel cruciaal voor het leerproces van de lerende en het creëren van een betekenisvolle leeromgeving. Voor mijn collega's ligt er dan ook een uitdaging om school en praktijk actief bij elkaar te brengen in deze leersituatie. Om dit te bewerkstellingen ligt er voor mij als MLI-er een mogelijke taak weggelegd om collega's te ondersteunen met theoretische inzichten. 

2.    Digitalisering.

Ict wordt steeds sneller, goedkoper, kleiner en internet blijft groeien (KPC-groep). Internet is een bron van informatie en wordt steeds meer ingezet door mensen. Mogelijkheden om te netwerken, op afstand -en zelfstandig te leren worden alsmaar vergroot. Het is de vraag of lerenden de toegevoegde waarden van een schoolgebouw blijven inzien. Daarnaast vraagt het van docenten om ook mee te gaan in deze digitale ontwikkelingen. De vraag is of docenten, waaronder mijn huidige  collega's, hier voor open staan of toe in staat zijn. Als MLI-er is het van belang dat ik op de hoogte blijf van digitale ontwikkelingen, als voorbeeld fungeer binnen het team en collega's, waar nodig, enthousiast maak en ondersteun bij het inzetten van deze middelen.

Kansen

1.    Leven lang leren
In de kenniseconomie, waarin kennis snel veroudert en mensen met minder zekerheid verbonden zijn aan de arbeidsmarkt, wordt er van mensen in toenemende mate verwacht dat zij een leven lang leren (MBO raad). Hierdoor ontstaat er voor het mbo de mogelijkheid om zich, naast de adolescenten, ook op andere leeftijdsgroepen richten. Dit betekent dat er, hoewel er minder kinderen geboren worden, een stabiel aantal lerenden in het gebouw aanwezig zullen zijn, waardoor docenten een zekere baangarantie behouden. Ook in de welzijnssector. Als MLI-er ligt er voor mij een kans om een curriculum mede te ontwikkelen dat aansluit bij alle categorieën lerenden.

2.    Veranderende waarden
In de toekomst zullen lerenden naar verwachting minder waarden hechten aan autoriteit en meer aan zelfexpressie en zelfregulatie (CED-groep, 2013). Lerenden hebben hierdoor meer behoefte aan autonomie in het eigen leerproces. Dit type onderwijsinstelling speelt in op de behoefte van lerenden met een middelbaar (beroeps) niveau.
 
Bedreigingen

1.    Middenklasse verdwijnt / neemt af.
In de snel veranderende kenniseconomie, waar technologische ontwikkelingen elkaar in een rap tempo opvolgen, is de verwachting dat de 'middenklasse' beroepen in toenemende mate zullen afnemen en de 'onderklasse' en 'bovenklasse' zal toenemen (Baroncini, 2004). De vraag naar middelbaar beroepsopleidingen zal hierdoor automatisch afnemen (zowel binnen als buiten het schoolgebouw), waardoor mogelijk docentenbanen zullen verdwijnen. Ook in de welzijnssector waarin mijn huidige collega's werkzaam zijn. Als MLI-er kan ik samen met mijn collega's onderzoeken of er doelgroepen / mogelijkheden zijn waar wij ons als onderwijzers op zouden kunnen richten.

2.    Puberbrein

De vraag is of lerenden, die zich binnen het mbo merendeels nog in de adolescentiefase bevinden, wel in staat zijn om zoveel eigen keuzes te maken in het eigen leerproces. Uit onderzoek is gebleken dat deze leeftijdscategorie nog niet over voldoende hersencapaciteit beschikt om enige zonder sturing van buitenaf autonoom te kunnen handelen (Van Boxtel, 2014). Naar verwachting zullen er in de nabije toekomst geen middelen ontwikkeld worden die de ontwikkeling van het brein kunnen versnellen / stimuleren.

3.    concurrentie vakkrachten.
Het mbo heeft een aanzienlijk aantal gekwalificeerde docenten nodig met vakspecifieke kennis binnen een schoolgebouw. De verwachting is dat er, ondanks het teruglopende aantal lerenden, per saldo een docententekort zal ontstaan. Dit wordt mede veroorzaakt, doordat het mbo met het bedrijfsleven zal moeten concurreren om vakkrachten (die eerder vaker voor het onderwijs kozen), aanzien ook deze bedrijven kampen met de gevolgen van de vergrijzing (Ministerie van onderwijs, 2011).
 
SWOT analyse mbo (leren binnen het gebouw – autonoom)
Sterkte:

Zwakte:
  • Ondersteuning bij persoonlijke -en maatschappelijke ontwikkeling.
  • Vertrouwensband docent - student
  • Financiën
  • Koppeling onderwijs - praktijk
  • Digitalisering
Kansen:

Bedreigingen:
  • Leven lang leren
  • Verandering van waarden.
  • Afnemen / verdwijnen middenklasse (beroepen).
  • Puberbrein en zelfregulatie.
  • Concurrentie vakkrachten



3 opmerkingen:

  1. Beste Marjolijn,

    Ik had al feedback gegeven, nog even een check:
    Je zou de rol van MLI'er hier makkelijk bij kunnen voegen. Wat de collega;s reeds bezitten en zeker bij waar niet, zou je als MLI'er de boel kunnen monitoren, begeleiden, trainen, opleiden, coachen enz.

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Beste Marjolijn,

    Ik had al feedback gegeven, nog even een check:
    Je zou de rol van MLI'er hier makkelijk bij kunnen voegen. Wat de collega;s reeds bezitten en zeker bij waar niet, zou je als MLI'er de boel kunnen monitoren, begeleiden, trainen, opleiden, coachen enz.

    BeantwoordenVerwijderen
  3. Hoi Marjolein,

    hierbij ontvang je mijn feedback op je SWOT.

    Sterkten: je legt een relatie tussen achtergrondproblematiek en de toenemende individualisering… de opleiding als hulpverlener. Interessant aspect van het onderwijs. Het is goed dat je je collega’s bewust bekwaam wil laten worden als het gaat over het creëren van een vertrouwensband. Je geeft aan dat je dit doet door het bieden van theorie, echter is dat het enige wat je als mli’er hiermee kunt doen?

    Zwakten: gemis aan koppeling met specifieke werkplekgerelateerde ervaringen is duidelijk beschreven. Goed dat je als MLI’er je collega’s voorziet van de juiste inzichten om deze koppeling ook in de toekomst te realiseren. Zie je ook een mogelijkheid voor een rol voor technologie hierin weggelegd (als de collega’s hiervoor open staan)?

    Kansen: Bij leven lang leren bespreek je de mogelijkheid om andere groepen lerenden aan te spreken… van mbo naar hbo bestaat de associate degree, is er ook zoiets tussen vmbo en mbo?

    Bedreigingen: Ik ben benieuwd of je uitspraak dat de ‘middenberoepen’ zullen afnemen cijfermatig herkenbaar is in onze regio. Inhoudelijk sluit jouw oplossing aan bij ‘kansen’. Het puberbrein blijft ons qua ontwikkeling bezighouden… is er een relatie tussen autonoom handelen en verantwoordelijkheid en kunnen wij onze mbo adolescenten situaties aanbieden waarin verantwoordelijkheid moeten nemen bieden? Of hen begeleiden bij het leren nemen van verantwoordelijkheid. Daarvoor zijn inderdaad toegewijde onderwijsgevers nodig…

    Rol MLI: voldoende rolbeschrijving van de rol van MLI’er.

    Groetjes Ankie

    BeantwoordenVerwijderen