In Quest 1 hebben we als challenge team ‘back to the future’ beschreven welke ontwikkelingen / trends ons inziens naar verwachting een grote invloed zullen hebben op het onderwijs van de toekomst. Een trend die ons inziens een grote inpact zal hebben op het onderwijs is de transformatie van een industriële naar een kennismaatschappij. Deze trend draagt er in toenemende mate aan bij dat er een houding van mensen gevraagd wordt waarin zij gemotiveerd en in staat zijn om een leven lang te leren (CED-Groep, 2013). Om dit te realiseren is het van belang dat mensen zich een aantal competenties eigen maken, die geschaard kunnen worden de noemer ‘21st century skills, bestaande uit: samenwerken, probleemoplossend vermogen, ICT geletterdheid, creativiteit, kritisch denken, communiceren en sociale vaardigheden (Thijs, Fisser & van der Hoeven, 2014).
Het MBO, en ieder ander type onderwijs, heeft zowel een maatschappelijke als economische opdracht bij het aanleren van deze competenties. De maatschappelijk opdracht is het afleveren van een verantwoordelijke burger, die kan mee doen of participeren in de maatschappij. De economische opdracht is het afleveren van (beginnend)beroepsbeoefenaars die in staat –en gemotiveerd zijn om zich te blijven ontwikkelen en die leren ervaren als een direct gevolg van arbeid (Thijs et al., 2014). Om als Nederlandse economie te blijven gelden, is het noodzakelijk om het fundament voor innovatie te versterken, wat enkel mogelijk is als arbeidskrachten kunnen inspelen op de steeds snellere opeenvolging van nieuwe inzichten en producten op de arbeidsmarkt (Van der Zee, Manshanden, Bekkers & Van der Horst, 2012
Scenario 1: de ontwikkelcampus
Het MBO, en ieder ander type onderwijs, heeft zowel een maatschappelijke als economische opdracht bij het aanleren van deze competenties. De maatschappelijk opdracht is het afleveren van een verantwoordelijke burger, die kan mee doen of participeren in de maatschappij. De economische opdracht is het afleveren van (beginnend)beroepsbeoefenaars die in staat –en gemotiveerd zijn om zich te blijven ontwikkelen en die leren ervaren als een direct gevolg van arbeid (Thijs et al., 2014). Om als Nederlandse economie te blijven gelden, is het noodzakelijk om het fundament voor innovatie te versterken, wat enkel mogelijk is als arbeidskrachten kunnen inspelen op de steeds snellere opeenvolging van nieuwe inzichten en producten op de arbeidsmarkt (Van der Zee, Manshanden, Bekkers & Van der Horst, 2012
De vraag is uiteindelijk op welke wijze studenten deze competenties aangeleerd dienen te krijgen binnen het onderwijs. Is dat binnen-of juist buiten het schoolgebouw? En dienen de competenties aangeleerd te worden middels een hoge mate van (docenten)sturing of moet er voor de student zoveel mogelijk ruimte voor autonomie zijn? Deze vragen hebben geleid tot een tweetal drijvende krachten die verwerkt zijn in het onderstaande trendsjabloon.
Scenario 1: de ontwikkelcampus
In 2030 loopt Liam een schoolgebouw binnen. Het
gebouw is onderdeel van een grote ontwikkelcampus, waar sportcomplexen, winkels,
restaurants en (sector gebonden) bedrijfjes / organisaties en nagenoeg alle onderwijsinstellingen
en uit de regio zich hebben gevestigd. Door de toename van de verstedelijking
en de afname van het aantal adolescente lerenden zijn er in Nederland inmiddels
nog maar 7 campussen aanwezig waar Liam zich bij aan kan sluiten,
verdeeld over de steden Amsterdam, Rotterdam, Utrecht, Groningen, Enschede,
Eindhoven en Maastricht. Het onderwijs richt zich binnen de campus op
verschillende niveau's, vergelijkbaar met de vroegere onderwijssoorten:
basisonderwijs, vMBO, MBO, HBO etc. De clustering van alle onderwijsniveaus en overige
organisaties, maakt het voor de lerende mogelijk om indien gewenst bepaalde
lesonderdelen te volgen binnen een gedifferentieerd(e) niveau of leeromgeving.
Het gebouw bestaat uit een grote open leerruimtes,
waarin ‘flexibele units’ zijn geplaatst. In 2020 heeft de school gekozen voor
deze indeling, omdat deze ‘units’ makkelijk verplaatst en anders ingedeeld
kunnen worden. Dit stelt het onderwijs in staat om qua ruimte snel mee te
bewegen met de ontwikkelingen van de arbeidsmarkt, de maatschappij en de
leerbehoefte van de student(stimuleringsfond, 2015). De campus is 24 uur per
dag, gedurende het hele jaar open. Hoewel er niet telkens docenten aanwezig
zijn, is het door de ontwikkeling van technologische middelen voor Liam altijd mogelijk
om gepersonaliseerde roosters en onderwijsmiddelen voorhanden te hebben (den
Ouden, Valkenburg, & den brok, 2014).
Op de campussen is er veel ruimte en aandacht voor
de persoonlijke ontwikkeling: kritisch denken, probleemoplossend vermogen,
creativiteit en samenwerken (Biesta, 2014). De school vormt daarnaast een
sociale en rijke omgeving waarin aandacht is voor persoons- en maatschappelijk
vorming om de lerende voor te bereiden voor deelname in de samenleving (biesta;
platform 2032). De noodzaak hiervan is de afgelopen jaren steeds meer
inzichtelijk geworden, aangezien jongeren in toenemende mate opgroeien in een
complexe, individualistische omgeving, waarin zij zelf betekenis moeten geven
aan het leven, snelle keuzes moeten maken en waarin sociale banden minder
vanzelfsprekend zijn (Veugelers & Schuitema, 2010).
Iedere lerende kiest (een) eigen leerroute,
leertempo en leerniveau (desgewenst per lesonderdeel) en leermiddelen. Liam
studeert af wanneer hij dat wil. Een certificeringssysteem geeft aan wat hij op
welk niveau hebt afgerond op basis van het ontwikkelde portfolio. Dit portfolio heeft diploma’s enkele
jaren geleden overgenomen (Staes, 2012). Met het portfolio worden niet alleen
meetbare, maar ook ‘merkbare’ opbrengsten gedeeld (Platform2032). De docent beoordeeld uiteindelijk of de student aan het gewenste niveau heeft voldaan.
Op de campus
kan Liam kiezen uit verschillende leeromgevingen, analoog, realistisch en virtueel.
Per leeronderdeel kan hij aangeven welke vorm hij op dat moment voor zijn
leerproces wil toepassen. Analoog, waarbij hij gebruik maakt van devices die
hem helpen zijn theoretische kennis en kunde te
vergroten. Realistisch waar de door de school aangetrokken bedrijven en organisaties
de werkelijkheid binnen de campus brengen. Of virtueel waarin hij via
hologrammen met de geconstrueerde werkelijkheid van buiten wordt geconfronteerd
en hij het geleerde kan toepassen, in samenwerking met andere studenten en
docenten. In de open leerruimte heeft hij de mogelijkheid om met verschillende (digitale)
tools, materialen, technieken en bronnen aan de slag te gaan om het leerproces
te bevorderen (Gershenfeld, 2005).
Zelfregulatie vindt ten volle plaats in het
leerproces van Liam, een ontwikkeling die sinds 2014 in het beoogd curriculum
van het basisonderwijs werd opgenomen. Dit was onderdeel van de 21ste eeuwse
vaardigheden (Thijs, Fisser, & Van der Hoeven, 2014). Liam bepaalt zelf met
wie, hoe en wanneer hij leert. Hij vraagt zelfstandig feedback aan mede
lerenden en docenten, die in de loop der jaren steeds meer als coach fungeren. Doordat docenten een onmisbare factor blijven in het leerproces van de lerende heeft
Liam heeft wel een aantal vaste docenten / coaches toegewezen gekregen die hem
ondersteunen bij het creëren van een veilige en nuttige leeromgeving. Zo heeft
hij met behulp van zijn docenten haalbare leerdoelen geformuleerd, besproken
welke stappen hij gaat ondernemen om zijn doelen te bereiken en zijn talenten
en passie in kaart gebracht. De docent Het is erg prettig dat Liam zijn continue zowel
docenten als mede lerenden kan bereiken via digitale devices en kan ontmoeten
op school.
Marjolein,
BeantwoordenVerwijderenGoede uitwerking, volgens mij zit alles er in zoals we hadden afgesproken.
En ik herken ook de door ons aangegeven scenario's in jouw scenario.
Marjolein,
BeantwoordenVerwijderenGoede uitwerking, volgens mij zit alles er in zoals we hadden afgesproken.
En ik herken ook de door ons aangegeven scenario's in jouw scenario.
Opmerking:
BeantwoordenVerwijderenLieke van Horrick (collega team SCW):
Ik denk inderdaad dat het onderwijs er voor een groot gedeelte zo uit gaat zien. De vraag is alleen binnen hoeveel tijd. De ontwikkelingen in de maatschappij gaan momenteel zo enorm snel, dat dit misschien wel sneller gaat dan wij denken. De belangrijkste dingen binnen het onderwijs blijven voor mij wel de relatie en persoonlijke ontwikkelingen van studenten. Daarnaast is het belangrijk dat studenten leren om flexibel te zijn en zich aan te passen aan de steeds veranderende maatschappij. Belangrijke vaardigheden die studenten moeten leren zijn o.a.: positief kritisch kunnen denken, zelfstandig zijn, kunnen reflecteren, empatisch vermogen hebben(zeker in een wereld die individualistischer wordt), ICT-vaardigheden en zelfredzaam zijn. Ik ben er in ieder geval van overtuigd dat persoonlijk contact een belangrijk onderdeel blijft binnen het onderwijs en kijk uit naar de ontwikkelingen.
Opmerking Michael Matulessy (student Kopopleiding docent Omgangskunde (Fontys):
BeantwoordenVerwijderenHoi Marjolein,
Mooie omschrijving en voor mij heel reëel. Was dit er maar toen ik nog moest beginnen aan mijn loopbaan.
Ik ben altijd voorstander geweest van de grote campussen in Amerika waar je vakken kunt volgen die jou aanspreken.
Ook de mogelijkheid van de faciliteiten die 24/7 toegankelijk zijn vind ik aantrekkelijk.
We zullen zien wat de toekomst ons brengt.
Hoe oud is Liam? Want als hij bijvoorbeeld uit Nijmegen of Middelburg komt moet hij wel een heel eind reizen voor zijn school. Ik weet ook niet of Liam al toe is aan op kamers wonen.
BeantwoordenVerwijderenMooie compacte beschrijving van ons groepsscenario 1. Dat ziet er vast mooi uit in een infographic. Het wordt een mooi geheel als we maandag er nog eens met z'n alles als team naar kijken.
BeantwoordenVerwijderenWat betreft de opmerking van Hans, hij heeft wel een punt maar dat is het lastige met een opleidingsoverstijgend scenario. Daar heb ik nu ook geen 'oplossing' voor, maar ook daar komen we maandag vast uit.