zaterdag 24 oktober 2015

Stip op de horizon

In de werkgroep (opleiding scw) bijeenkomst van vorige week vrijdag (16 oktober) hadden we het er gezamenlijk over hoe we aankomende studiedag met onze scw collega's wilden invullen. Al snel werd geopperd om onze collega's te informeren over onze werkwijze en daarbij het nieuwe kwalificatiedossier eens goed onder de loep te nemen. Op deze manier kunnen we een beginnende stip op de horizon plaatsen in het veranderingsproces richting een nieuw curriculum.

 Ik heb daarbij aangegeven dat het naar mijn mening ook van belang is om na te denken over hoe we alle collega's mee kunnen krijgen in het veranderingsproces. Door collega's te informeren en het belang te onderstrepen van medewerking is mijn verwachting dat we elkaar als team wel zullen vinden in abstracte overeenstemmingen, maar dat we uiteindelijk onbewust toch verschillende doelen zullen nastreven. Met andere worden dat ieder lid uiteindelijk een eigen interpretatie heeft van de gezamenlijke uitgesproken ambitie. Het gevaar ontstaat dan dat als het op handelen aankomt de onderlinge verschillen zichtbaar worden en iedereen zijn eigen plan trekt. Mijn inziens is het helemaal niet erg om als teamleden anders denken, zolang we maar wel hetzelfde willen en met elkaar in dialoog blijven om de 'handen dezelfde richting in te krijgen'. We zullen het spel uiteindelijk samen met elkaar gaan spelen.  

Afgelopen vrijdag kwamen we als werkgroep wederom bij elkaar. Het werd als snel duidelijk dat ieder lid op zijn eigen manier had nagedacht over de vraag: 'op welke wijze willen we als scw team gezamenlijk handelen in de toekomst?'. Mijn collega Hans heeft het onderstaande model ingebracht en daarbij de vraag gesteld: 'waar staan we nu? en waar willen we heen als team?'




Er ontstond al snel een dialoog waarin we vol energie nadachten over wat in onze ogen belangrijk was in een nieuw curriculum. Ons inziens zaten we als opleiding nu in vak 1, wat betekent dat het kwalificatiedossier erg centraal staat en we werken met veel structuren en beheerselementen. Maar willen we dit wel in de toekomst? Natuurlijk  kunnen we niet om het kwalificatiedossier heen, maar is het niet zeker zo belangrijk om vooral aan te sluiten bij de eigen van de maatschappij (student, beroepenveld, 21 century skills)? En in hoeverre willen we autonomie als team? En als individu? In hoeverre willen we beheerselementen invoeren binnen de opleiding? En hoe ziet dat er dan uit? Wat is onze spelersvrijheid binnen het Summa College?

Het model en het dialoog heeft bijgedragen aan verheldering en het komen tot een minder abstracte gezamenlijke ambitie. Ieder lid voelde en zag de urgentie om het spel samen te spelen. In de aankomende studiedag gaan we dit model ook inbrengen in het docententeam. We hopen hiermee om, naast de abstracte informatie (KD en uitgangspunten vanuit het Summa), een gezamenlijke stip op de horizon te zetten waar we allemaal de urgentie bij voelen.

Jammer dat het dialoog niet is opgenomen op video. Dit was namelijk een heel mooie bijdrage geweest aan de beoordeling van LA3 ;-).

Afbeeldingsresultaat voor stip op de horizon

maandag 19 oktober 2015

Bureaucratie

 Vanaf de start van dit schooljaar ben ik samen met een aantal collega's en mijn teamleider bezig om een nieuw curriculum te ontwikkelen dat aansluit bij de vereiste nieuwe kwalificatiestructuur en uitgangspunten die Summa Welzijnsbreed zijn opgesteld. Aangezien wij als docenten en teamleider de 'professionals' zijn die het scw werkveld en onze type student het beste kennen, krijgen we veel vrijheid om het curriculum naar eigen inzicht te ontwikkelen, zo stelt het management. Een prachtige gedachte en werkwijze die mijn inziens mooi aansluit bij de snel veranderende kenniseconomie.

Maar hoe komt het dan dat ik me telkens afvraag wat mijn spelersruimte eigenlijk is in deze werkgroep? Ik voel nog niet de ruimte om echt creatief na te denken over mogelijke scenario's voor onze nieuwe opleiding SCW, SMD en dienstverlener. Telkens heb ik het gevoel dat er weer een stappenplan, beleidsstuk, inbreng van een stafmedewerker e.d. 'om te hoek komt kijken' die bijdragen aan meer beheersing van het verandertraject. Komt dit omdat ik nog onvoldoende beeld heb van waar we nu werkelijk naar toe willen? Of heb ik hier te maken met de kenmerken van een bureaucreatie? 

Kenmerken van een bureaucratie zijn hiërarchische gelaagdheid, veel invloedrijke stafafdelingen, standaardisatie van de in -en uitstroom van mensen, middelen de werkprocessen. In een bureaucratie bepalen systemen en strategie bij voorkeur het organisatiegedrag van werknemers.

Is het mogelijk dat de hiërarchische lagen boven 'ons' en de stafafdelingen aangeven vrijheid te geven, maar als 'denkers' het toch lastig te vinden om de 'doeners' los te laten? Dat er wel de ambitie is om meer vrijheid te geven, maar dat het proces ook beheersbaar moet blijven voor het management? Natuurlijk is het van belang dat er een bepaalde mate van structuur nodig is binnen het Summa College, maar door de onduidelijk over de mate voel ik me wat beperkt.

Het zou mooi zijn als we in ons veranderproces de nodige autonomie krijgen. Dat we de aankomende tijd niet te veel bezig zijn met elkaar binnen de organisatie (managers, stafafdelingen, beheerselementen, strategieën etc), maar dat we als werkgroep onze aandacht kunnen richten op waar het werkelijk om draait: onze studenten en de beroepspraktijk. En dat we zelf de connecties kunnen leggen met partijen / onderdelen binnen en buiten de organisatie die nodig zijn om tot een goed werkend curriculum te komen. Dat we kunnen samenwerken met en leren van onze omgeving. Een gedachtegoed dat aansluit bij 'connected companies' en POD's. Een ontwikkeling waarvan gesteld wordt dat deze razendsnel op ons afkomt en waarvan nog maar de vraag is of grote, bureaucratische organisaties deze bij kunnen benen....






donderdag 15 oktober 2015

Loslaten

De afgelopen weken ben ik veel bezig geweest met de vraag wat veranderen in een organisatie eigenlijk betekent. Om mezelf op weg te helpen bij deze vraag heb ik heel wat inspirerende literatuurboek gelezen zoals 'Presence' ( Senge, Scharmer, Jaworski & Flowers) en 'Lerend organiseren en veranderen' (Wierdsma & Swieringa). Hoewel ik van alles uit deze boeken haal, heeft de term 'loslaten' mij de afgelopen tijd het meeste bezig gehouden. Op het moment dat je een verandering wilt doorvoeren en anders wilt gaan zien is het belangrijk om oude zekerheden, patronen en wijsheden los te laten. Werkelijk loslaten en ruimte creëren om iets geheel nieuws op te bouwen. Dat klinkt als een hele uitdaging. Hoe krijg ik mijzelf zover? Hoe leer ik mijn zekerheden loslaten? Hoe leer ik om te gaan met 'de stem van mijn oordeel' (kan ik dat wel?, brengt me dat niet in de problemen? wat zal zal de ander wel niet denken?)? En.. hoe krijg je een organisatie en collega's zover om los te laten? Om in te zien dat een organisatiestructuur in vorm van een bureaucratie wellicht helemaal niet meer passend is in de snel veranderende kenniseconomie?  De urgentie van het loslaten laten voelen en zien, zo stelt Kotter in zijn literatuurboek 'het hart van de verandering'. Ik voel de urgentie wel om zelf te leren loslaten en ben zoekende in hoe dit te doen. Een mooie uitdaging..




 



zaterdag 10 oktober 2015

Gandhi

  " wijzelf moeten de verandering belichamen die wij trachten te scheppen".


donderdag 8 oktober 2015

Nationale onderwijsweek


In het kader van de 'nationale onderwijsweek' heeft NPO Doc een aantal documentaires toegevoegd op het gebied van onderwijs. Daarbij komen onderwerpen aan bod die ook inspirerend zijn voor het veranderingsproces van mijn innovatieproject. Zo geeft de documentaire 'Rots & Water' inzicht in het omgaan met weerstand en conflictsituaties. En de documentaire 'ondergang van een onderwijsgigant' geeft een mooi beeld van hoe de creativiteit en passie van docenten en studenten belemmerd kan worden door de beheersmatigheid van bestuurders en managers in het onderwijssysteem.



dinsdag 6 oktober 2015

Op zoek naar de (organisatie)structuur


Gedurende de LA 3 bijeenkomst van 5 oktober j.l. kregen we in groepsverband de opdracht om de organisatiestructuur van één van de groepsleden symboliseren (in 3D) door middel van allerlei materialen. De onderstaande afbeelding symboliseert de organisatiestructuur waar Frank Postelmans rekening mee wil houden bij zijn innovatieve veranderingsproces.


Het letterlijk bouwen met materialen bleek een krachtig middel om de structuur te doorgronden. Het stelde ons als groep in staat om een helder beeld te vormen, verdiepende vragen te stellen en verbindingen te leggen  tussen onderdelen en theorie. Het bouwen heeft eraan bijgedragen dat Frank tot nieuwe inzichten en ideeën is gekomen. Bijvoorbeeld het inzicht dat het bij het veranderingsproces van belang is om constant  de interactie op te blijven zoeken met collega's (de innovatie 'warm' te houden).

Het bouwen van zo'n toren heeft mij ook het inzicht gegeven dat het werken in beelden voor mij erg goed werkt. Het geeft mij overzicht. Ik voel mij dan ook uitgedaagd om voor mijn eigen innovatieproces ook eens te gaan bouwen...


donderdag 1 oktober 2015

Ben ik een 'witte' veranderaar?



Een van mijn collega's vroeg mij in het kader van zijn opleiding of ik een 'kleurentest' wilde doen om te onderzoeken wat voor een veranderaar ik. De test is gebaseerd op het kleurendenken van Caluwé en Vermaak (2000) en geeft inzicht in voorkeursstijlen, competenties en aannames van medewerkers binnen een organisatie. Het helpt om op verschillend manieren te kijken naar mensen en het helpt mijn collega uiteindelijk om een mogelijk passende veranderstrategie te bedenken (ook zeer interessante imput voor mijn LA3 opdrachten natuurlijk).

Zo gezegd, zo gedaan. Ik blijk een 'witte' veranderaar te zijn. Dit betekent dat ik uitga van het zelforganiserende vermogen van mensen en organisaties (herken ik) en dat ik mij richt op het herkennen van patronen (klopt) en het wegnemen van blokkades. Het betekent ook dat ik maar weinig waarde hecht aan voorspelbaarheid. Oei, is dit zo? Ik ben doorgaans nogal van de zekerheden. Al herken ik wel dat ik werken in een niet al te voorspelbaar, soms wat rommelige omgeving doorgaans best prettig vindt. Toch wel leuk zo'n test. Het geeft me stof tot nadenken. Natuurlijk zijn de overige kleuren ook aanwezig in mijn 'kleurentest-rapport'. Rood bijvoorbeeld, wat verklaart waarom ik mij bij een verandering in eerste instantie ook erg richt op 'de zachte kant' van veranderen. Ook wel weer typerend dat ik op 'geel' laag scoor. Wat betekent dat ik mij weinig richt op belangen, conflicten en macht. 'Politieke' spellen is nooit mijn kracht geweest (helaas?).