woensdag 27 januari 2016

Feedback individuele quest 1

Inmiddels is mijn individuele deel van quest 1 klaar om ingeleverd te worden (zie vorige blogpost). Mijn challenge teamgenoten Danielle, Dick, Mijke en Peter hebben mij  voorzien van feedback op dit stuk door middel van het aangereikte MLI feedback formulier. Op dit formulier staan de volgende criteria aangegeven:
  1. De relevantie van de gekozen trends en drijvende krachten is onderbouwd voor meerdere vakgebieden.
  2. Uit de verantwoordelijk van de keuze van de trends en drijvende krachten blijkt een heldere visie op onderwijs waarbij verschillende perspectieven worden meegenomen (o.a. maatschappelijk, wetenschappelijk en economisch).
  3. De trends en drijvende krachten zijn helder beschreven en onderbouwd met actuele en relevante (wetenschappelijke) literatuur.
  4. De grenzen van de maatschappelijke opdracht van de sector worden ter discussie gesteld.
  5. De gekozen trend zijn voorgelegd aan peers in onderwijsinnovatie-trajecten.
Per criteria was er een score mogelijk van --, -, + of ++. In het onderstaande schema staat weergegeven hoe ieder teamlid mijn quest 1 heeft beoordeeld.
 

 
Danielle
Dick
Mijke
Peter
1
 -/+
++
 +
 +
2
 ++
++
 ++
 ++
3
 ++
+
 +
 +
4
 +
+
 +
 -
5
 +

 ?
 +
 +

XP

6

6

6

6
Totaal XP
24

Uit de schriftelijk toelichting komt over het algemeen het volgende naar voren:
  • Hoewel ik in mijn blogpost inga op de relevantie van het door mij ontworpen trendsjabloon op andere onderwijsinstellingen en sectoren, richt ik mij in quest 1 voornamelijk op mijn eigen onderwijspraktijk.
  • Hoewel het niet voor ieder teamlid duidelijk was op welke wijze ik de gekozen trends met peers heb gesproken, was het voor andere een pluspunt dat ik de link heb gelegd met de scw studiedag.
  • Over het algemeen zijn mijn teamgenoten van mening dat ik alle trends, drijvende krachten en het uiteindelijke trendsjabloon helder en compleet heb onderbouwd en beredeneerd.
  • Er is sprake van een logische opbouw van mijn verhaal.
  • "De grenzen van de maatschappelijke opdracht van de sector worden ter discussie gesteld" hadden meer en duidelijker aan bod mogen komen. .
Het is inderdaad een bewuste keuze om relevante trends en drijvende krachten voor mijn eigen beroepspraktijk, het team sociaal cultureel werk, uit te werken. Voor mij (en mijn collega's) heeft dit de grootste toegevoegde waarde, omdat dit ook de omgeving is waarin ik lesgeef en bezig met onderwijsontwikkelingen. In individuele vervolgopdrachten ben ik voornemens hetzelfde te werk te gaan, al zal ik mij daarnaast ook meer richten op de sector / onderwijs brede relevantie en de grenzen van de maatschappelijk opdracht.

Op naar Quest 2!


donderdag 14 januari 2016

Quest 1: Het toekomstige onderwijs van de opleiding sociaal werk

Ontwikkelingen in de huidige maatschappij hebben naar verwachting een grote invloed op de wijze waarop het onderwijs van 2032 ingericht zal zijn. Zo heeft verstedelijking mogelijk tot gevolg dat mensen te maken krijgen met vereenzaming en uitsluiting, waardoor de behoefte ontstaat om scholen meer als ‘sociaal anker’ te laten fungeren. En immigratie kan betekenen dat studenten in de toekomst meer te maken gaan krijgen met culturele diverse omgevingen (KPC groep, 2008). Technologische ontwikkelingen dragen er aan bij dat het onderwijs wellicht  anders ingericht moet worden om in te kunnen spelen op de digitale omgeving en leerbehoeftes van de student.  Deze ontwikkelingen worden ook wel trends genoemd. Door trends te bestuderen ontstaat de mogelijkheid om te leren van wat mogelijk gaat gebeuren in de toekomst.

Belangrijke trends voor de opleiding sociaal werk:
Binnen het middelbare beroepsonderwijs (mbo) gaan de ontwikkelingen in de kennisintensieve arbeidsmarkt zo snel gaan dat het huidige onderwijs onvoldoende aansluit bij de eisen die aan een toekomstig beroepsbeoefenaar worden gesteld. In het huidige onderwijsdebat gaat de discussie dan ook veel over de wijze waarop studenten voorbereid moeten worden op  deze snel veranderende arbeidsmarkt.  Om de aansluiting tussen het mbo en de arbeidsmarkt te verbeteren en de doorstroom naar het hoger beroepsonderwijs (hbo) te bevorderen, wordt de kwalificatie structuur voor het middelbaar beroepsonderwijs (mbo) in 2016 herzien en vereenvoudigd (herziening mbo, 2015). De basis voor een mbo opleiding is het kwalificatiedossier. Hierin staat beschreven wat een student aan het einde van de opleiding moet kunnen en kennen.

De mbo opleiding sociaal werk, onderdeel van het Summa College in Eindhoven, zit momenteel midden in het veranderproces om het curriculum te herzien. Om aan te sluiten bij –en studenten voor te bereiden op de eisen van de kennisintensieve arbeidsmarkt (trend), stelt het team sociaal zichzelf de vraag of het verplichte kwalificatiedossier, met gerichte kennis & vaardigheden, centraal moet staan binnen het nieuwe curriculum of meer de 21 century skills. Bij de 21 century skills draait het niet zozeer om specifiek beroepsgerichte kennis en vaardigheden, maar meer om vaardigheden die studenten nodig hebben om te overleven in de (toekomstige) samenleving en een leven lang leren: creativiteit, kritisch denken, probleemoplosvaardigheden, communiceren, samenwerken, digitale geletterdheid, sociale en culturele vaardigheden en zelfregulering (Thijs, Fisser, & Van der Hoeven (2014).

Het kwalificatiedossier en de 21 century skills kunnen gezien worden als twee tegengestelde drijvende krachten waarover momenteel nog onzekerheid bestaat en waarvan de impact op het onderwijs naar verwachting groot zal zijn.

Figuur 2: drijvende krachten: 

 

 
Een tweede trend waar de opleiding sociaal werk rekening mee houdt is de verandering van ‘sociale verbanden en waarden’ van studenten.  Studenten leven in toenemende mate meer individualistisch, leiden ongebonden levens en vinden levenskwaliteit en zelfexpressie belangrijk. Mogelijke oorzaken hiervan zijn dat studenten in meer gevarieerde familiesamenstellingen leven, (door welvaart) minder sociale interactienodig hebben in de samenleving en minder waarde hechten aan traditionele bronnen, richtlijnen en autoriteit (KPC groep, 2009).

Veel hedendaagse wetenschappers en welzijnsinstellingen, waarmee de opleiding sociaal werk samenwerkt, onderstrepen het belang van levenskwaliteit en benadrukken de noodzaak van het ontwikkelen van persoonlijk(e) kracht en talent. Dewulf (2009) stelt bijvoorbeeld het in de jachtige kenniseconomie belangrijk is om vooral dingen te doen waar je goed in bent en die energie opleveren (talent). Gedurende lange tijd doen waar je niet goed in bent in de stressvolle samenleving levert stress op, maakt ziek en moedeloos, zo stelt deWulf. Ook grondlegger van de positieve grondlegger Seligman & Csikszentmihalyi (2000) stellen dat het cruciaal is om te kijken wat naar mensen gelukkig maakt, in plaats van de focus te leggen op problemen en afwijkingen. Deze theoretische visies zijn meer en meer zichtbaar op de hedendaagse arbeidsmarkt. Ook binnen het Summa College, waar een van de onderwijspijlers van de organisatievisie dan ook luidt:  “Welke student heeft talent”.

De vraag die het team sociaal werk zichzelf stelt is de wijze waarop zij studenten kunnen motiveren om op zoek te gaan naar persoonlijke talenten, krachten, kwaliteiten en vervolgens het beste uit zichzelf te halen. Is dit door het leerproces van studenten te beheersen middels duidelijke kaders, regels, richtlijnen en docentensturing? Of moeten studenten losgelaten worden om geheel eigen keuzes te maken in het leerproces? Ryan & Deci (2001) stellen dat een student een gevoel van autonomie moeten ervaren om gemotiveerd te worden om in beweging te komen. Van der Pol, Volman & Beishuizen (2010) onderstrepen deze gedachten, maar benadrukken daarbij dat ruimte voor autonomie niet betekent dat studenten volledig onbegeleid leren. Het is wel degelijk van belang dat het leerproces voldoende ondersteund wordt door middel van instructie en begeleiding. Daarbij is het van belang dat de docent de mate van sturing aanpast aan de behoefte van een specifieke groep of student. De vraag die het team sociaal werk zich daarbij stelt is welke mate van sturing studenten van deze specifieke opleiding nodig hebben.
Beheersmatige sturing (met regels, deadlines, e.d.) en het geven van totale autonomie (geen regels, deadlines, beoordelingen e.d.), kunnen gezien worden als twee uiterste drijfveren, waarover nog veel onzekerheid bestaat.
 
figuur 4: drijvende krachten


Op het moment dat we de eerder beschreven drijvende krachten op de assen van het 'scenariosjabloon' plaatsen, dan ziet dat er als volgt uit (zie afbeelding).

 
Figuur 5: scenariosjabloon

Beide drijvende krachten / assen zijn onafhankelijk van elkaar en bieden de ruimte voor relevante, vernieuwende dialogen in het team sociaal werk. Het scenario sjabloon maakt het mogelijk om een gezamenlijke ambitie te formuleren ten aanzien van het nieuwe curriculum.

Advies richting het MLI leerteam:

Hoewel het kwalificatiedossiers (KD) niet gehanteerd wordt in het basisonderwijs, het voortgezet onderwijs en het hoger beroepsonderwijs werken ook deze onderwijsinstellingen met (verplichte) onderwijsstructuren en zal de cruciale vraag centraal staan op welke wijze studenten voorbereid dienen te worden op de toekomstige maatschappij. Is het binnen dit type onderwijs de juiste keuze om studenten voornamelijk specifieke kennis en vaardigheden aan te leren of worden studenten beter voorbereid als de 21 century skills centraal staan? Ook de discussie over de mate waarin studenten gestuurd dienen te worden teneinde hen te motiveren om het beste uit zichzelf te halen en op zoek te gaan naar persoonlijk talent en welbevinden, is voor ieder type onderwijs relevant.

Mijn inziens is het bovenstaande 'scenariosjabloon' bruikbaar en relevant voor iedere onderwijsinstelling en biedt het onderwijsteams de mogelijkheid om koers te bepalen richting passend onderwijs in de toekomst.

Peers in het onderwijsinnovatie-traject
 
Tijdens afgelopen studiedag van het team sociaal cultureel werk heeft het docententeam een gezamenlijke ambitie uitgesproken met betrekking tot het nieuw te ontwikkelen curriculum. In het dialoog, waarin de ambitie tot stand is gekomen, heeft het bovengenoemde trendsjabloon als onderlegger gefungeerd (zie onderstaande afbeelding).
 
 
 
Uit dit dialoog kwam naar voren dat de gezamenlijke ambitie het meest aansluit bij 'scenario 3' en (in zekere mate) 'scenario 2'. Dit betekent o.a. het volgende:
 
  • Hoewel het kwalificatiedossier de basis vormt voor een opleiding, wordt er zeker zoveel waarde gehecht aan het aanleren van de ’21 century skills’. We willen studenten in de maatschappij afleveren die vaardig zijn voor de toekomst, blijvend leren en eigen keuzes kunnen maken. ’21 century skills’ worden geïntegreerd in het lesprogramma. 
  • We werken gezamenlijk volgens een logische leerroute, waar een student wel de mogelijkheid behoudt om hiervan af te wijken.
  • Docenten binnen het team scw behouden ruimte voor autonomie. Dit betekent dat er zelfstandig keuzes gemaakt kunnen worden in te relatie tot afspraken.
  • We willen ‘vonken’ in plaats van ‘vinken’.
In groepsverband hebben teamleden nagedacht over de inhoud van 'scenario 3'. In de onderstaande afbeelding is de uitwerking van deze brainstorm te zien.









donderdag 7 januari 2016

Trends



“Je kunt de toekomst niet voorspellen, maar je kunt je wel toekomsten voorstellen en vandaaruit strategisch denken en handelen”