Belangrijke trends voor de opleiding sociaal werk:
Binnen het middelbare beroepsonderwijs (mbo) gaan de ontwikkelingen in de kennisintensieve arbeidsmarkt zo snel gaan dat het huidige onderwijs onvoldoende aansluit bij de eisen die aan een toekomstig beroepsbeoefenaar worden gesteld. In het huidige onderwijsdebat gaat de discussie dan ook veel over de wijze waarop studenten voorbereid moeten worden op deze snel veranderende arbeidsmarkt. Om de aansluiting tussen het mbo en de arbeidsmarkt te verbeteren en de doorstroom naar het hoger beroepsonderwijs (hbo) te bevorderen, wordt de kwalificatie structuur voor het middelbaar beroepsonderwijs (mbo) in 2016 herzien en vereenvoudigd (herziening mbo, 2015). De basis voor een mbo opleiding is het kwalificatiedossier. Hierin staat beschreven wat een student aan het einde van de opleiding moet kunnen en kennen.
Binnen het middelbare beroepsonderwijs (mbo) gaan de ontwikkelingen in de kennisintensieve arbeidsmarkt zo snel gaan dat het huidige onderwijs onvoldoende aansluit bij de eisen die aan een toekomstig beroepsbeoefenaar worden gesteld. In het huidige onderwijsdebat gaat de discussie dan ook veel over de wijze waarop studenten voorbereid moeten worden op deze snel veranderende arbeidsmarkt. Om de aansluiting tussen het mbo en de arbeidsmarkt te verbeteren en de doorstroom naar het hoger beroepsonderwijs (hbo) te bevorderen, wordt de kwalificatie structuur voor het middelbaar beroepsonderwijs (mbo) in 2016 herzien en vereenvoudigd (herziening mbo, 2015). De basis voor een mbo opleiding is het kwalificatiedossier. Hierin staat beschreven wat een student aan het einde van de opleiding moet kunnen en kennen.
De mbo opleiding sociaal werk, onderdeel van het Summa
College in Eindhoven, zit momenteel midden in het veranderproces om het
curriculum te herzien. Om aan te sluiten bij –en studenten voor te bereiden op de
eisen van de kennisintensieve arbeidsmarkt (trend), stelt het team sociaal
zichzelf de vraag of het verplichte kwalificatiedossier, met gerichte kennis
& vaardigheden, centraal moet staan binnen het nieuwe curriculum of meer de
21 century skills. Bij de 21 century skills draait het niet zozeer om specifiek
beroepsgerichte kennis en vaardigheden, maar meer om vaardigheden die studenten
nodig hebben om te overleven in de (toekomstige) samenleving en een leven lang
leren: creativiteit, kritisch denken, probleemoplosvaardigheden, communiceren,
samenwerken, digitale geletterdheid, sociale en culturele vaardigheden en
zelfregulering (Thijs, Fisser, & Van der Hoeven (2014).
Het kwalificatiedossier en de 21 century skills kunnen gezien worden als twee tegengestelde drijvende krachten waarover momenteel nog onzekerheid bestaat en waarvan de impact op het onderwijs naar verwachting groot zal zijn.
Figuur 2: drijvende krachten:
Het kwalificatiedossier en de 21 century skills kunnen gezien worden als twee tegengestelde drijvende krachten waarover momenteel nog onzekerheid bestaat en waarvan de impact op het onderwijs naar verwachting groot zal zijn.
Figuur 2: drijvende krachten:

Veel hedendaagse wetenschappers en welzijnsinstellingen,
waarmee de opleiding sociaal werk samenwerkt, onderstrepen het belang van levenskwaliteit
en benadrukken de noodzaak van het ontwikkelen van persoonlijk(e) kracht en
talent. Dewulf (2009) stelt bijvoorbeeld het in de jachtige kenniseconomie
belangrijk is om vooral dingen te doen waar je goed in bent en die energie opleveren
(talent). Gedurende lange tijd doen waar je niet goed in bent in de stressvolle
samenleving levert stress op, maakt ziek en moedeloos, zo stelt deWulf. Ook
grondlegger van de positieve grondlegger Seligman & Csikszentmihalyi (2000)
stellen dat het cruciaal is om te kijken wat naar mensen gelukkig maakt, in
plaats van de focus te leggen op problemen en afwijkingen. Deze theoretische
visies zijn meer en meer zichtbaar op de hedendaagse arbeidsmarkt. Ook binnen
het Summa College, waar een van de onderwijspijlers van de organisatievisie dan
ook luidt: “Welke student heeft talent”.
De vraag die het team sociaal werk zichzelf stelt is de
wijze waarop zij studenten kunnen motiveren om op zoek te gaan naar persoonlijke
talenten, krachten, kwaliteiten en vervolgens het beste uit zichzelf te halen. Is
dit door het leerproces van studenten te beheersen middels duidelijke kaders,
regels, richtlijnen en docentensturing? Of moeten studenten losgelaten worden
om geheel eigen keuzes te maken in het leerproces? Ryan & Deci (2001)
stellen dat een student een gevoel van autonomie moeten ervaren om gemotiveerd
te worden om in beweging te komen. Van der Pol, Volman & Beishuizen (2010)
onderstrepen deze gedachten, maar benadrukken daarbij dat ruimte voor autonomie
niet betekent dat studenten volledig onbegeleid leren. Het is wel degelijk van
belang dat het leerproces voldoende ondersteund wordt door middel van
instructie en begeleiding. Daarbij is het van belang dat de docent de mate van
sturing aanpast aan de behoefte van een specifieke groep of student. De vraag die
het team sociaal werk zich daarbij stelt is welke mate van sturing studenten
van deze specifieke opleiding nodig hebben.
Figuur 5: scenariosjabloon
- Hoewel het kwalificatiedossier de basis vormt voor een opleiding, wordt er zeker zoveel waarde gehecht aan het aanleren van de ’21 century skills’. We willen studenten in de maatschappij afleveren die vaardig zijn voor de toekomst, blijvend leren en eigen keuzes kunnen maken. ’21 century skills’ worden geïntegreerd in het lesprogramma.
- We werken gezamenlijk volgens een logische leerroute, waar een student wel de mogelijkheid behoudt om hiervan af te wijken.
- Docenten binnen het team scw behouden ruimte voor autonomie. Dit betekent dat er zelfstandig keuzes gemaakt kunnen worden in te relatie tot afspraken.
- We willen ‘vonken’ in plaats van ‘vinken’.





BeantwoordenVerwijderenHoi Marjolein,
Goede onderbouwing van de keuze voor de trends gezien de situatie in het mbo. Waarna je ook een duidelijke verbinding legt naar de andere sectoren. Heb je nog andere onderbouwingen waarom de andere trends niet tot je keuzes behoorden?
In je verhaal leg je een koppeling naar de maatschappelijke kant van de trends. Heb je ook een idee over de tegenbewegingen?
Mooi hoe de ontwikkeling in dit LA gelijk loopt met de ontwikkeling op de werkplek, zodat je datgene wat je doet meteen kunt staven in de praktijk.
Waar je mogelijk voor moet oppassen, is het verschil tussen het heden en de toekomst.
Datgene wat je in het team sociaal uitwerkt hoeft niet perse hetzelfde scenario te zijn als het meest uitdagende en speciale toekomstscenario dat je kiest voor de uitwerking in het LA. Durf te dromen en los te laten van de werkpraktijk, om te komen tot een eigen toekomstscenario.
Ik ga het op de voet volgen ☺
Groetjes Ankie